Nếu bạn từng say mê vị đậm đà, hơi nồng nhưng lại cuốn hút lạ kỳ của mắm cáy thì bài viết này là dành cho bạn. Lorca sẽ hướng dẫn bạn cách làm mắm cáy theo kiểu truyền thống, đơn giản nhưng giữ trọn hương vị quê hương. Mắm cáy không chỉ là món ăn dân dã mà còn là ký ức của nhiều người con vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Xem thêm:

• Cách làm lẩu mắm chuẩn vị miền Tây

Mắm cáy là gì?

Mắm cáy là loại mắm được làm từ con cáy – một loài giáp xác sống ở ruộng đồng, có hình dáng giống cua nhưng nhỏ hơn, màu tím sẫm, càng đỏ. Vị mắm cáy khá đặc biệt: ban đầu sẽ thấy hơi nồng, nhưng càng ăn càng mê. Mắm cáy dùng để chấm rau luộc, thịt luộc, cà muối hay pha làm nước chấm bún đậu đều rất ngon.

Nếu bạn chưa từng thử món ăn này, ban đầu sẽ thấy khó ăn. Tuy nhiên, nếu đã ăn qua, chắc chắn bạn sẽ nhớ mãi hương vị. Mắm cáy có vị đậm đà, mùi không quá nồng. Chấm với các món rau luộc đặc biệt ngon. Thậm chí, có thể ăn với cơm trắng cũng rất tuyệt.

Nguyên liệu để làm mắm cáy

Để làm món mắm cáy truyền thống, cần chuẩn bị những nguyên liệu sau:

• 1 kg cáy tươi (nên chọn cáy đồng, yếm đỏ, càng tím là ngon nhất)

• 300 g muối hạt (không dùng muối i-ốt để tránh ảnh hưởng lên men)

• 300 g thính gạo (gạo rang vàng rồi xay mịn)

• 1 hũ sành hoặc lọ thủy tinh có nắp đậy kín

• Lá ổi, lá mít hoặc lá chuối khô để lót và đậy hũ

Cách làm mắm cáy truyền thống

Bước 1. Làm sạch và sơ chế cáy

• Rửa cáy thật sạch bằng nước muối loãng để loại bỏ bùn đất.

• Tách bỏ phần yếm nếu muốn.

• Để ráo hoàn toàn hoặc phơi nắng nhẹ 1–2 tiếng cho khô.

Bước 2. Xay cáy và trộn muối

• Giã hoặc xay nhuyễn toàn bộ cáy (không bỏ mai, càng). Có thể dùng máy làm sữa hạt có chế độ xay để xay đều được. Độ nhuyễn của cáy sẽ tùy thuộc vào sở thích của mỗi gia đình.

• Trộn với muối hạt theo tỷ lệ 3 phần cáy : 1 phần muối.

• Cho hỗn hợp vào hũ sạch, ấn chặt tay để không bị hở khí.

• Rắc lớp thính gạo phủ mặt trên cùng.

• Lót thêm lá chuối hoặc lá ổi lên, đậy nắp thật kín.

Bước 3. Ủ mắm và kiểm tra

• Đặt hũ mắm ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.

• Sau khoảng 15–20 ngày, mắm sẽ chuyển sang màu nâu sẫm, dậy mùi đặc trưng.

• Có thể mang hũ mắm ra phơi nắng nhẹ vài buổi cho mắm dậy mùi và đậm vị hơn. Khi phơi nên dùng 1 tấm khăn mỏng, sạch để phủ lên trên hũ mắm. Tránh bụi bẩn, côn trùng xâm nhập.

Cách sử dụng mắm cáy

Mắm cáy có thể dùng theo nhiều cách:

• Pha loãng với sả, tỏi, ớt để chấm rau luộc, thịt luộc.

• Chưng lên với tóp mỡ, hành khô, đậu phụ, ăn cùng cơm trắng nóng hổi.

• Pha thành nước chấm bún đậu hoặc bún lá rau sống. Không cần hâm lại, có thể ăn trực tiếp rất ngon.

Một vài mẹo nhỏ để mắm cáy ngon hơn

• Không dùng muối i-ốt vì sẽ làm hỏng quá trình lên men.

• Rửa sạch tay, hũ và đồ dùng để tránh tạp khuẩn.

• Thính nên dùng gạo rang tại nhà, không dùng loại có sẵn nhiều phụ gia.

• Khi lấy ra thưởng thức, cần sử dụng thìa, muôi sạch để tránh vi khuẩn xâm nhập làm hỏng mắm. Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. 

Cách làm mắm cáy tuy đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Khi làm thành công, bạn sẽ có một hũ mắm đậm đà, thơm ngon và giàu bản sắc quê hương. Lorca tin rằng, với công thức trên, bạn sẽ dễ dàng chinh phục được món mắm dân dã mà quyến rũ này. Nếu bạn yêu những hương vị truyền thống, đừng ngần ngại thử ngay cách làm mắm cáy tại nhà nhé!

Tìm hiểu thêm: Mẹo giúp bạn nấu ăn trên bếp từ không bị cháy khét