Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày tết cổ truyền quan trọng trong văn hóa Việt Nam. Diễn ra vào ngày 5/5 âm lịch hằng năm, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là “Tết diệt sâu bọ” – ngày người dân tin rằng cần ăn uống, tắm gội và cúng bái để trừ tà, bảo vệ sức khỏe và mùa màng. Vậy Tết Đoan Ngọ ăn gì để đúng phong tục và ngon miệng? Cùng Lorca khám phá mâm cỗ truyền thống ba miền và một số món ngon đặc sắc có thể chế biến dễ dàng ngay tại nhà!

Xem thêm:

• Tết Đoan Ngọ có phải thắp hương không?

Người xưa quan niệm rằng vào thời điểm giao mùa – đầu tháng 5 âm lịch – cơ thể dễ bị xâm nhập bởi bệnh tật, sâu bọ phát sinh. Việc ăn những món có vị chua, nóng hoặc có men tự nhiên sẽ giúp tiêu diệt “sâu bọ” trong người. Do đó, các món ăn ngày Tết Đoan Ngọ không chỉ ngon mà còn mang yếu tố chữa lành, thanh lọc cơ thể.

Tết Đoan Ngọ ăn gì ở miền Bắc?

1. Cơm rượu nếp

Đây là món không thể thiếu trong mâm cỗ Đoan Ngọ miền Bắc. Gạo nếp sau khi nấu chín sẽ được ủ men. Quá trình lên men tạo vị ngọt, hơi cay nồng. Người ta thường ăn vào sáng sớm để “diệt sâu bọ”.

Có nhiều loại nếp có thể dùng: nếp cẩm, nếp thường, nếp than hoặc nếp cái hoa vàng. Mỗi loại sẽ cho mùi vị khác nhau.

Với bếp từ Lorca, việc nấu nếp rất dễ. Nhiệt được kiểm soát chuẩn xác. Hạt nếp chín đều, dẻo thơm, không lo bị sống hay khê. Đây là yếu tố quan trọng để ủ cơm rượu cho ra hương vị trọn vẹn.

2. Hoa quả mùa hè

Mùa Đoan Ngọ cũng là lúc hoa quả chín rộ. Mận, vải, dưa hấu, xoài, chôm chôm… thường được bày biện trong mâm cúng.

Người xưa quan niệm: ăn trái cây có vị chua, ngọt vào ngày này giúp thanh lọc cơ thể. Đồng thời hỗ trợ giải nhiệt trong những ngày nắng nóng đầu hè.

Quả được chọn cần tươi, căng mọng, ngon tự nhiên. Không cần chế biến cầu kỳ, nhưng nếu thích, bạn có thể làm mận dầm, vải bóc lạnh, hoặc dưa hấu cắt tạo hình.

3. Bánh tro (bánh ú)

Làm từ bột nếp ngâm nước tro, gói bằng lá dong hoặc lá chuối. Khi hấp chín, bánh có màu trong suốt, mùi thơm nhẹ, thường chấm mật mía hoặc ăn cùng đường.

4. Gà luộc, xôi vò, chè sen

Nhiều gia đình còn làm thêm các món như xôi vò hạt sen, chè đậu xanh, chè sen để mâm cỗ thêm đầy đặn và thanh mát.

Người miền Trung ăn gì vào Tết Đoan Ngọ?

1. Cơm rượu nếp cái

Người miền Trung cũng có thói quen ăn cơm rượu vào Tết Đoan Ngọ. Khác với miền Bắc, cơm rượu ở đây được vo viên tròn, nhỏ xinh, đặt trong từng chén riêng.

Món này có vị ngọt nhẹ, cay nồng, dẻo mềm. Khi ăn, cảm nhận rõ hương thơm nếp và men rượu hòa quyện.

Thường được dùng vào sáng sớm, khi bụng còn đói. Theo quan niệm dân gian, giúp “diệt sâu bọ”, giữ cơ thể khỏe mạnh trong tiết trời chuyển mùa.

2. Thịt vịt

Tết Đoan Ngọ ở Huế và các tỉnh lân cận có tập tục ăn vịt. Thịt vịt được hầm với măng, nấu cháo hoặc luộc, nướng đều rất ngon. Người dân tin rằng ăn vịt vào ngày này sẽ “hạ hỏa”, giải nhiệt cho cơ thể.

3. Bánh ú, chè kê

Chè kê là món tráng miệng độc đáo, được nấu từ kê và đậu xanh, ăn mát và dễ tiêu. Bánh ú thì tương tự miền Bắc nhưng nhân ngọt hơn, đôi khi có thêm đậu xanh hoặc đậu đen.

Ở miền Nam, Tết Đoan Ngọ ăn gì?

1. Cơm rượu nếp trắng

Ở miền Nam, cơm rượu thường được làm từ nếp trắng. Hạt nếp mềm, dẻo, được vo thành viên tròn nhỏ. Khi ăn, người ta chan thêm chút rượu nhẹ lên trên. Vị ngọt thanh, thơm dịu, mát lành.

Món này vừa ngon miệng, vừa giúp giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa trong những ngày đầu hè oi bức.

2. Bánh ú lá cẩm

Bánh ú lá cẩm là món quen thuộc trong dịp Tết Đoan Ngọ, nhất là ở miền Tây Nam Bộ. Bánh có màu tím đẹp mắt, nhờ nấu nếp với lá cẩm tươi. Phần nhân thường là đậu xanh hoặc chuối chín. Khi hấp chín, bánh dẻo mềm, thơm mùi nếp, thoảng hương lá.

Vị ngọt thanh, bùi béo, ăn không ngán. Là món bánh dân dã nhưng rất được yêu thích trong ngày Tết “diệt sâu bọ”.

3. Các món giải nhiệt

Miền Nam nắng nóng nên mâm cỗ có thêm chè đậu xanh nước cốt dừa, chè trôi nước, hoặc các loại trái cây như sầu riêng, măng cụt, nhãn, chôm chôm…

Gợi ý mâm cỗ Tết Đoan Ngọ đơn giản tại nhà

Dù ở miền nào, bạn cũng có thể dễ dàng chuẩn bị một mâm cỗ Tết Đoan Ngọ gọn nhẹ, đầy đủ ý nghĩa với các món sau:

• 1 đĩa cơm rượu (nếp cẩm hoặc nếp trắng)

• 1–2 loại trái cây mùa hè (vải, mận, xoài…)

• 1 món bánh truyền thống (bánh tro, bánh ú)

• 1 món mặn như thịt vịt luộc hoặc gà luộc

• 1 món chè (chè sen, chè kê…)

Tết Đoan Ngọ ăn gì không chỉ là câu hỏi về ẩm thực, mà còn là cách để ta kết nối với nét đẹp văn hóa truyền thống, gửi gắm lời cầu chúc cho một mùa hè khỏe mạnh, an lành. Với các thiết bị nhà bếp hiện đại từ Lorca, bạn hoàn toàn có thể tự tay chuẩn bị mâm cỗ tươm tất, đậm đà hương vị quê hương ngay trong gian bếp nhỏ của mình. Chúc bạn và gia đình có một ngày Tết Đoan Ngọ thật đong đầy và ấm áp!