Trong các công thức nấu ăn Việt Nam, nhiều nguyên liệu dễ gây nhầm lẫn nếu bạn không quen thuộc với cách gọi vùng miền. Một trong những thắc mắc phổ biến là: Cây môn và cây bạc hà khác nhau như thế nào? Có người bảo là hai, có người lại nói là một. Vậy sự thật là gì? Hãy cùng Lorca tìm hiểu rõ để tránh dùng sai nguyên liệu và đảm bảo món ăn thơm ngon, đúng vị.

Xem thêm:

• Mách bạn cách nấu canh cá dọc mùng ngon chuẩn vị, không bị ngứa

1. Cây môn là cây gì?

Cây môn, còn gọi là cây môn ngứa hoặc cây ráy, là một loài thực vật thuộc họ Ráy (Araceae). Cây có thân ống lớn, bẹ to, màu xanh hoặc xanh tím, mọc thẳng đứng và chứa nhiều nước. Đặc điểm nổi bật của cây môn là phần bẹ chứa các tinh thể calcium oxalate, gây ngứa và kích ứng mạnh khi tiếp xúc với da hoặc niêm mạc. Vì vậy, cây môn không thể dùng làm thực phẩm và cần được xử lý cẩn thận nếu sử dụng trong y học hoặc làm cảnh.

Cây môn thường bị nhầm lẫn với cây dọc mùng, bởi hai loại cây này có hình dáng khá giống nhau, đều có bẹ to và thân ống. Tuy nhiên, dọc mùng, còn gọi là cây bạc hà ở một số vùng, là một loại rau phổ biến trong ẩm thực Việt Nam. Không giống như cây môn, dọc mùng hoàn toàn an toàn khi ăn và được dùng nhiều trong các món canh, bún, lẩu nhờ độ giòn và khả năng hút vị nước dùng đặc trưng.

Ở một số nơi cũng gọi cây dọc mùng là cây môn. Tuy nhiên, rất ít nơi gọi như vậy.

2. Cây bạc hà là cây gì?

Khi nhắc đến “bạc hà”, cần biết tên gọi này có thể chỉ những loại cây khác nhau tùy vùng miền.

• Ở miền Bắc, “bạc hà” là rau thơm như bạc hà Tây (mint) hoặc húng lủi, thuộc họ Hoa môi. Loại này không liên quan đến cây môn hay dọc mùng.

• Ở miền Trung và miền Nam, “bạc hà” là tên gọi khác của cây dọc mùng, một loại rau ăn được. Khi bạn thấy món “canh chua bạc hà” miền Nam, thực chất nguyên liệu là bẹ dọc mùng đã được sơ chế kỹ, không phải cây môn.

3. Cây môn và cây bạc hà khác nhau như thế nào?

Để tránh nhầm lẫn, dưới đây là bảng so sánh cụ thể:

	Cây môn (môn ngứa, cây ráy)	Dọc mùng (còn gọi là bạc hà ở miền Nam)	Bạc hà (rau thơm miền  Bắc)
Tên gọi khác	Ráy, môn ngứa	Bạc hà (miền Nam), dọc mùng	Bạc hà Tây, húng lủi
Họ thực vật	Họ Ráy (Araceae)	Họ Ráy (Araceae)	Họ Hoa môi (Lamiaceae)
Hình dáng	Bẹ to, thân mọng nước, có nhiều tinh thể gây ngứa	Bẹ dài, mềm, hình dáng giống cây môn	Lá nhỏ, mép răng cưa, thân nhỏ, mềm mại
Mùi vị	Không mùi, vị nhạt, gây ngứa nếu ăn sống	Giống cây môn, vị nhạt, giòn, không ngứa nếu sơ chế kĩ	Mùi thơm mát, the, dùng làm rau gia vị
Cách sử dụng trong nấu ăn	Thường không ăn (có thể dùng làm thuốc)	Dùng làm rau nấu canh chua, bún cá, lẩu	Dùng làm rau sống, pha nước, trang trí

Kết luận:

• Cây môn (còn gọi là môn ngứa, cây ráy) là một loại cây khác với dọc mùng, có tính chất gây ngứa, không dùng làm rau ăn.

• Dọc mùng, còn gọi là bạc hà ở miền Nam, là loại rau ăn được, thường dùng trong các món canh chua, bún cá, bún ốc.

• Bạc hà miền Bắc là một loại rau thơm hoàn toàn khác, thuộc họ Hoa môi, không liên quan đến cây môn hay dọc mùng.

4. Cách sơ chế bạc hà (dọc mùng) để không bị ngứa

Bạc hà (hay còn gọi là dọc mùng) là nguyên liệu quen thuộc trong các món như canh chua, bún cá, lẩu. Tuy nhiên, nếu không sơ chế kỹ, ăn vào sẽ bị ngứa miệng. Đó là vì trong bẹ có chứa chất gây ngứa. Để khắc phục, bạn làm theo các bước sau:

• Bước 1. Tước bỏ lớp vỏ mỏng bên ngoài bẹ. Loại hết phần sơ dọc theo thân cây.

• Bước 2. Cắt khúc vừa ăn. Sau đó bóp kỹ với muối hạt (hoặc giấm) trong vài phút. Bóp đều tay để chất ngứa ra hết.

• Bước 3. Xả lại nhiều lần với nước sạch. Có thể trụng nhanh qua nước sôi rồi để ráo.

Làm đúng các bước này, bạc hà sẽ không còn ngứa, ăn giòn và ngon miệng. Bạn có thể dùng nấu canh, bún, hoặc ăn kèm lẩu rất hợp.

5. Một vài món ngon với bạc hà miền Nam

Bạc hà hay còn gọi là dọc mùng. Đây là nguyên liệu quen thuộc trong các món nước, đặc biệt ở miền Tây và miền Bắc. Loại rau này có độ giòn nhẹ, thấm vị tốt, giúp món ăn thêm thanh mát, hài hòa hương vị.

• Canh chua cá hú: Bạc hà nấu cùng cá hú và nước me, tạo nên vị chua thanh, ngọt dịu đặc trưng của miền Tây.

• Bún cá dọc mùng: Dọc mùng xào sơ giữ độ mềm giòn, kết hợp với nước dùng đậm đà trong món bún cá miền Bắc.

• Lẩu mắm miền Tây: Bạc hà cắt xéo, nhúng vào lẩu giúp cân bằng vị mặn của mắm và độ béo của cá, thịt.

Lưu ý: Không nên ăn sống vì dễ gây ngứa. Sau khi sơ chế kỹ, nên dùng trong 1–2 ngày. Nếu chưa dùng ngay, có thể chần qua nước sôi rồi để nguội, bảo quản trong hộp kín để giữ độ giòn.

Cây môn và cây bạc hà khác nhau như thế nào? Cây môn là cây ráy, không ăn được và có thể gây ngứa. Còn cây bạc hà ở miền Nam chính là dọc mùng – loại rau ăn được phổ biến trong ẩm thực. Hiểu rõ sự khác biệt này giúp bạn tránh nhầm lẫn nguyên liệu và nấu ăn an toàn, đúng vị.

Tìm hiểu thêm: Cách chọn nồi chảo cho bếp từ đơn giản, hiệu quả cao